DÒNG CHẢY DI TÍCH – DỐC MÈO (THE FLOW OF HISTORICAL SITES – CON MEO SLOPE)

TIẾNG VIỆT

Với vị trí chiến lược, dốc Con Mèo – đường B45A thuộc mạng lưới đường Trường Sơn là cửa ngõ huyết mạch, nơi chi viện sức người, sức của từ hậu phương miền Bắc cho tiền tuyến miền Nam và hai nước Lào, Campuchia trong cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ.

Con dốc có vị trí chiến lược quan trọng

Dốc Con Mèo – đường B45A thuộc hệ thống di tích lịch sử đường Trường Sơn – Hồ Chí Minh thuộc địa phận xã Hồng Vân cũ, nay thuộc xã A Lưới 1, Thành phố Huế. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, đây là một trọng điểm địch đánh phá ác liệt nhằm ngăn chặn sự chi viện của ta cho các hướng chiến trường. Ngoài ra, đây cũng là nơi mà ta chuẩn bị cơ sở vật chất cho cuộc Tổng tiến công mùa Xuân 1975.

Dốc Con Mèo là nơi ghi dấu các sự kiện, những chiến công vẻ vang, sự hy sinh gian khổ của các lực lượng tham gia chiến đấu, phục vụ chiến đấu của Đoàn 559 bộ đội Trường Sơn, thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến… Tất cả đã kiên cường bám trụ xây dựng và bảo vệ đường B45A. Trọng điểm dốc Con Mèo đảm bảo giao thông thông suốt quá trình chi viện cho chiến trường miền Nam.

Năm 1966, tuy đã có một hệ thống đường trục dọc vận tải cơ giới xuyên suốt đường Trường Sơn nhưng việc vận chuyển hàng hóa, vũ khí vẫn phải sử dụng phương thức gùi thồ, không thể đáp ứng yêu cầu của các hướng chiến trường. Chính vì vậy, việc mở đường ngang vận tải cơ giới sang phía Đông được Đảng ủy và Bộ Tư lệnh Đoàn 559 xác định quyết tâm hàng đầu, nhiệm vụ này được xem là trọng tâm cho kế hoạch năm 1966.

Đề chặn con đường tiếp tế đế quốc Mỹ sử dụng tất cả các loại vũ khí trang bị hiện đại nhằm ngăn chặn sự chi viện của hậu phương miền Bắc cho chiến trường miền Nam. Địch đã dùng máy bay và các loại vũ khí đánh phá nhằm không cho ta vận chuyển hàng hóa vào hướng chiến trường. Đứng trước vấn đề này, Bộ Tư lệnh Trường Sơn quyết tâm chống lại âm mưu đó bằng nhiều cách.

Biện pháp tích cực nhất là phải mở nhiều tuyến đường hỗ trợ nhau gần các trục dọc, trục ngang, các tuyến đường tránh lớn, nhỏ tạo thành một hệ thống giao thông liên hoàn, giữ được thế chủ động trong quá trình vận chuyển. Việc làm đường ngang B45A thọc sâu sang Tây Thừa Thiên – Huế lúc đó là việc hết sức quan trọng và là yêu cầu cấp thiết.

Trên trục chính đường Trường Sơn đi qua địa phận tỉnh Thừa Thiên – Huế, có nhiều đường nhánh được mở để phục vụ cho các nhiệm vụ quân sự như đường 71, đường 72, đường 73, đường 74 nối từ đường B45A từ Lào đến Nam A Sầu, huyện A Lưới giáp địa phận tỉnh Quảng Nam – Đà Nẵng. Quán triệt, thực hiện chỉ đạo của Quân ủy Trung ương, bộ Quốc phòng là triển khai thi công làm gấp tuyến đường B45A kịp sử dụng trong mùa khô năm 1967, lực lượng khảo sát vừa cắm tuyến, vừa lập bản vẽ thi công.

Ngay sau khi công tác khảo sát cắm tuyến, lập bản vẽ xong, Bộ Tư lệnh Đoàn 559 đã giao cho Tiểu đoàn công binh 29 thuộc Binh trạm 2 phối hợp một số đơn vị thanh niên xung phong và dân công hỏa tuyến của mặt trận Trị – Thiên tổ chức thi công. Tuy nhiên, trong khi các lực lượng đang thi công thì bị địch phát hiện. Chúng liền sử dụng máy bay trực thăng đổ quân biệt kích, thám báo xuống khu vực A Lưới, La Hạp lùng sục, thăm dò, huy động máy bay B52 bắn phá, dội bom rải thảm đánh phá vào tuyến đường nhằm ngăn chặn tiến độ mở đường, phá kế hoạch của ta trên diện rộng.

Thế nhưng, bằng tinh thần đấu tranh, quyết tâm hoàn thành mục tiêu đề ra, sau khi lực lượng của ta vượt qua nhiều khó khăn, nguy hiểm, bất chấp tính mạng, đến tháng 4 năm 1967 đường B45A đã được thông, góp phần quan trọng trong quá trình vận chuyển hàng hóa, vũ khí đạn dược chi viện cho miền Nam.

Quyết hy sinh để giữ đường huyết mạch chi viện cho miền Nam

Tháng 3 năm 1969, địch thay đổi thủ đoạn đánh phá dữ dội vào hai đầu gọi là “thắt cổ họng và chọc thủng đáy”, chúng đánh mạnh các binh trạm phía Bắc nhằm ngăn chặn việc lập nguồn hàng dự trữ ở Đường 9. Đồng thời, chúng điên cuồng đánh phá các binh trạm tiếp giáp chiến trường hòng triệt nguồn tiếp tế hậu cần để phá sự chuẩn bị tiến công của ta.

Thời điểm này, dốc Con Mèo là một trong những trọng điểm mà địch tập trung hỏa lực không quân đánh phá rất ác liệt, cả ngày lẫn đêm. Đứng trước tình thế đó, để phá thế độc tuyến, ta chủ động mở đường tránh dốc Con Mèo từ A Túc men theo sông Đakrong vào động dốc Mèo 2km, Tây Kô Pông 1km. Mặc dù, bị địch đánh phá ngăn chặn quyết liệt, nhưng quân và dân ta vẫn quyết tâm thà hy sinh để bảo vệ tuyến đường chi viện chiến lược này.

Thời điểm đó, đế quốc Mỹ đã cho máy bay ném bom, vừa rải thảm, vừa đánh bổ nhào, biến nơi này thành túi lửa khiến cho đường vận chuyển bị tắc, hầm hào bị phá sập. Các kho tàng, bãi đỗ xe, sở Chỉ huy binh trạm đều bị phá nát khiến cho lực lượng của ta bị tổn thất nghiêm trọng.

Trước sự hung hăng của kẻ địch, bộ đội Trường Sơn đã chiến đấu rất anh dũng, vừa bảo vệ trọng điểm, vừa cơ động linh hoạt, bắn rơi, bắn cháy nhiều máy bay trong đó có 13 chiếc trực thăng đổ quân bị hạ tại chỗ, 5 máy bay cường kích bị bắn rơi. Bên cạnh đó, Tiểu đoàn 2 Bộ binh, 2 Đại đội cùng Trung đoàn 4 Công binh – Binh trạm 42 cơ động bao vây địch ở Coocava, tiêu diệt hàng trăm tên địch, buộc chúng phải rút chạy.

“Tên gọi dốc Con Mèo có thể do bà con đã đặt trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Hiện nay, không có hiện vật gì tại dốc Con Mèo – đường B45A nhưng vẫn còn một số bức ảnh, tư trang của các anh, chị hiện vẫn được một số bảo tàng lưu giữ và trưng bày tại bảo tàng đường Hồ Chí Minh – Binh đoàn 12 và bảo tàng tỉnh Thừa Thiên – Huế”, bà Thêm nhấn mạnh.

ENGLISH

With its strategic location, Con Meo slope – B45A road belonging to the Truong Son road network is a vital gateway, where human and material resources from the Northern rear to the Southern front and the two countries of Laos and Cambodia are provided in the resistance war against American imperialism.
The slope has an important strategic location
Con Meo slope – B45A road belongs to the historical relic system of the Truong Son – Ho Chi Minh road in the old Hong Van commune, now A Luoi 1 commune, Hue city. During the resistance war against America, this was a key point of fierce enemy attacks to prevent our support to the battlefields. In addition, this is also the place where we prepared the material facilities for the 1975 Spring General Offensive.
Con Meo Slope is the place that marks the events, the glorious feats, the arduous sacrifices of the forces participating in the combat, serving the combat of the 559th Truong Son Army Group, the youth volunteers, the frontline laborers… All of them steadfastly stayed to build and protect the B45A road. The focus of Con Meo Slope ensured smooth traffic during the process of supporting the Southern battlefield.
In 1966, although there was a system of vertical motor transport routes running along the Truong Son road, the transportation of goods and weapons still had to be carried by hand, unable to meet the requirements of the battlefield directions. Therefore, the opening of a motorized transport crossing to the East was determined by the Party Committee and the Command of Group 559 to be the top priority, this task was considered the focus of the 1966 plan.

To block the supply route, the US imperialists used all types of modern weapons and equipment to prevent the support of the Northern rear for the Southern battlefield. The enemy used aircraft and weapons to attack to prevent us from transporting goods to the battlefield. Faced with this problem, the Truong Son Command was determined to fight against that plot in many ways.

The most active measure was to open many supporting routes near the vertical and horizontal axes, large and small bypasses to form a complete traffic system, maintaining the initiative in the transportation process. The construction of the B45A crossing deep into the West of Thua Thien – Hue at that time was extremely important and an urgent requirement.

On the main axis of Truong Son road passing through Thua Thien – Hue province, there are many branch roads opened to serve military missions such as road 71, road 72, road 73, road 74 connecting from road B45A from Laos to Nam A Sau, A Luoi district bordering Quang Nam – Da Nang province. Thoroughly implementing the direction of the Central Military Commission and the Ministry of National Defense to urgently deploy the construction of road B45A in time for use in the dry season of 1967, the survey force both set up the route and made construction drawings.

Immediately after the survey work, set up the route and made the drawings, the Command of Group 559 assigned the 29th Engineer Battalion of Station 2 to coordinate with a number of youth volunteer units and frontline workers of the Tri – Thien front to organize the construction. However, while the forces were constructing, they were discovered by the enemy. They immediately used helicopters to land commandos and scouts in the A Luoi and La Hap areas to search and explore, mobilize B52 aircraft to bombard and carpet bomb the route to prevent the progress of road opening and destroy our plan on a large scale.
However, with the spirit of fighting and determination to complete the set goals, after our forces overcame many difficulties and dangers, regardless of their lives, by April 1967, the B45A route was opened, making an important contribution to the process of transporting goods, weapons and ammunition to support the South.
Determined to sacrifice to maintain the vital supply route for the South
In March 1969, the enemy changed the method of fiercely attacking both ends, called “choking the throat and piercing the bottom”, they strongly attacked the northern military stations to prevent the establishment of reserve supplies on Route 9. At the same time, they frantically attacked the military stations adjacent to the battlefield in order to cut off the logistical supply source to disrupt our preparations for attack.
At this time, Con Meo slope was one of the key points where the enemy concentrated air force firepower to attack fiercely, day and night. Faced with that situation, to break the single line, we proactively opened a road to avoid Con Meo slope from A Tuc along Dakrong river to Doc Meo cave 2km, Tay Ko Pong 1km. Although the enemy fiercely attacked and blocked, our army and people were still determined to sacrifice to protect this strategic supply route.
At that time, the US imperialists used bombers, both carpet bombing and dive bombing, turning this place into a fireball, causing transportation routes to be blocked and trenches to collapse. Warehouses, parking lots, and military command posts were all destroyed, causing serious losses to our forces.

In the face of the enemy’s aggression, the Truong Son troops fought very bravely, both protecting the key points and maneuvering flexibly, shooting down and burning many aircraft, including 13 helicopters that landed troops and 5 attack aircraft that were shot down on the spot. In addition, the 2nd Infantry Battalion, 2 Companies and the 4th Engineer Regiment – Station 42 moved to surround the enemy in Coocava, destroying hundreds of enemies, forcing them to retreat.

“The name Con Meo slope may have been given by the people during the resistance war against the US to save the country. Currently, there are no artifacts at Con Meo slope – B45A road, but there are still some photos and personal belongings of the brothers and sisters that are still preserved and displayed in some museums at the Ho Chi Minh Trail Museum – Army Corps 12 and the Thua Thien – Hue Provincial Museum”, Ms. Them emphasized.
With the feats, marks and sacrifices of brave soldiers and youth volunteers… ensuring the smooth supply route to the battlefield during the fierce years of the war to unify the country, Con Meo slope – B45A road has been ranked as a national historical relic by the Ministry of Culture – Sports and Tourism.

PA CÔ